Limanowa

Limanowa
Herb Limanowej
Województwo	małopolskie
Powiat	limanowski
Gmina • rodzaj	Limanowa miejska
Prawa miejskie	1565, potwierdzone 1934
Burmistrz	Marek Czeczótka
Powierzchnia	18,7[1] km²
Wysokość	ok. 400-700 m n.p.m.
Ludność (2009) • liczba • gęstość	14 836[2] 793,4 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 18
Kod pocztowy	34-600, 34-601, 34-651
Tablice rejestracyjne	KLI
Położenie na mapie Polski Limanowa
49°42'06″N 20°25'32″E / 49.70167, 20.42556Na mapach: 49°42'06″N 20°25'32″E / 49.70167, 20.42556
TERC (TERYT)	2121607011
Miasta partnerskie	Dolny Kubin Wathlingen Truskawiec Nagykallo Niles Mrągowo
Urząd miejski ul. Jana Pawła II 9 34-600 Limanowa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło Limanowa w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta

Limanowa – miasto w Polsce położone w Beskidzie Wyspowym (Pasmo Łososińskie) administracyjnie należące do powiatu limanowskiego i województwa małopolskiego. Położone 25 km na zachód od Nowego Sącza, w kotlinie górskiej u zbiegu potoków: Mordarka, Jabłoniec i Starowiejskiego, nad potokiem Sowlina (dopływem Łososiny).

Stacja PKP, PKS, liczne połączenia komunikacyjne z Nowym Sączem, w tym droga krajowa nr 28 i Krakowem, urząd powiatowy, urząd miasta, urząd gminy Limanowa, poczta, Sąd Rejonowy, szpital powiatowy, drobny przemysł, liczne sklepy. Turystyka: szlaki turystyczne piesze lub rowerowe, muzeum regionalne Ziemi Limanowskiej, hala sportowa, stadion piłkarski, stok narciarski

Spis treści 1 Struktura powierzchni 2 Demografia 3 Urodzeni w Limanowej 4 Religia 5 Kina i Teatry 6 Historia 7 Atrakcje turystyczne i zabytki 8 Szlaki turystyczne 9 Komunikacja 10 Sąsiednie gminy 11 Przypisy 12 Zobacz też 13 Linki zewnętrzne

edytuj Struktura powierzchni

 Osobny artykuł: Centrum (dzielnica Limanowej).

 Osobny artykuł: Łososina Górna (dzielnica Limanowej).

 Osobny artykuł: Sowliny (dzielnica Limanowej).

Według danych z roku 2002^[3] Limanowa ma obszar 18,64 km², w tym:

• użytki rolne: 60%
• użytki leśne: 16%

Miasto stanowi 1,96% powierzchni powiatu.

edytuj Demografia

Dane z 31 grudnia 2008 (dane GUS):

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	14 781	100	7587	51,3	7194	48,7
gęstość zaludnienia (os./km²)	790		-		-

Według danych z roku 2002^[3] średni dochód na mieszkańca wynosił 1598,86 zł.

edytuj Urodzeni w Limanowej

• Zygmunt Berling (1896-1980), generał LWP
• Teresa Dzielska (ur. 1977), polska aktorka
• Bartłomiej Gaj (ur. 1986), polski hokeista
• Dorota Gawryluk (ur. 1972), polska dziennikarka i prezenterka telewizyjna
• Andrzej Jeż (ur. 1963), polski duchowny katolicki, biskup tarnowski
• Marcin Kolusz (ur. 1985), polski hokeista, reprezentant
• Maciej Kot (ur. 1991), polski skoczek narciarski
• Justyna Kowalczyk (ur. 1983), polska narciarka
• Jan Krasicki (1919-1943), polski działacz komunistyczny
• Leszek Mordarski (ur. 1955), polski nauczyciel, muzyk
• Ludwik Mordarski (ur. 1929), polski muzyk i kompozytor
• Małgorzata Ruchała (ur. 1961), polska biegaczka narciarska i biathlonistka
• Andrzej Ryś (ur. 1960), polski polityk, lekarz, dyrektor w Komisji Europejskiej
• Marian Serafiniuk (1896-?), major piechoty WP
• Arkadiusz Świechowski (ur. 1987), polski siatkarz
• Joanna Tokarczyk (ur. 1977), polska malarka i ilustratorka książek
• Michał Wacławik (ur. 1953), polski lekkoatleta (oszczepnik)
• Józef Wąsowicz (1900-1964), polski geograf, kartograf, czł. PAU
• Stefan Weinfeld (1920-1990), polski pisarz
• Zbigniew Wrona (ur. 1961), polski działacz państwowy
• Katarzyna Zielińska (ur. 1979), polska aktorka

edytuj Religia

W Limanowej znajdują się 3 parafie rzymskokatolickie:

• pod wezwaniem Matki Boskiej Bolesnej w centrum miasta;
• pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Sowlinach;
• pod wezwaniem Wszystkich Świętych w Łososinie Górnej.

Oprócz wyznawców kościoła rzymskokatolickiego,istnieje również ok. 50 osobowy zbór Świadków Jehowy.

edytuj Kina i Teatry

• Kino "Klaps"

edytuj Historia

Wedle dominujących poglądów, Limanowa została założona w XV w., aczkolwiek istnieją również hipotezy, przesuwające ta datę do XIV w., zwalczane w okresie PRL ze względów politycznych, gdyż wiązałyby się z koniecznością przyjęcia, że miejscowość założyli osadnicy niemieccy. W okresie polokacyjnym występuje również pod niemiecką nazwą niem. Hilman, Ilmanowa ^[4]. W źródłach pisanych nazwa miejscowości występuje właśnie jako Ilmanowa w 1493 r., lub Hilmanowa od nazwiska osadźcy o niemieckim nazwisku Ilman, czyli Hildiman, Illmann (na pobliskim terenie podgórskim nie brak nazw miejscowych o niemieckim pochodzeniu jak Grywałd/Grüne wald, Szaflary/Schäfer). Spolszczenie na Limanowa pojawiło się już w 1680 r.^[5]

Limanowa otrzymała prawa miejskie w 1565 r. od Zygmunta II Augusta (dziś jedna z głównych ulic nosi jego imię). Od tego czasu następował stały rozwój gospodarczy i kulturalny, przerwany wiek później Potopem szwedzkim i wielkim pożarem miasta, które nie podniosło się z upadku aż do doby rozbiorowej.

Do zagarnięcia Limanowej przez Austrię doszło jeszcze przed I rozbiorem Polski, w 1767 r., pod pozorem utworzenia kordonu sanitarnego przy granicy z Rzeczpospolitą.

W przeciwieństwie do reszty Galicji, pierwsze lata rządów austriackich przyniosły Limanowej pewne ożywienie gospodarcze, do którego przyczyniły się przywileje, nadane miastu przez cesarza Leopolda II.

W 1846 r. w czasie rzezi galicyjskiej na Limanową uderzył duży oddział chłopski. W mieście obecnych było wtedy tylko kilku żołnierzy austriackich, jednak dzięki ich współdziałaniu z mieszkańcami atak został odparty.

Od lat 80. XIX w. rozwój miasta uległ przyspieszeniu dzięki budowie Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, rafinerii ropy naftowej i nowoczesnego browaru. Limanowa znana też była z targów koni, na których w 1900 r. zawarto co czwartą galicyjską umowę kupna-sprzedaży tych zwierząt.

W grudniu 1914 r. w bitwie pod Limanową wojska austro-węgierskie wsparte posiłkami niemieckimi zatrzymały ofensywę oddziałów rosyjskich. W czasie walk część miasta spłonęła w wyniku bombardowania, przeprowadzonego przez artylerię rosyjską, dla której punktem orientacyjnym była wieża nowo wznoszonego kościoła.

Skutkiem I wojny światowej były dla miasta nie tylko zniszczenia, ale również utrata przez zakłady przemysłowe austriackich rynków zbytu. Z drugiej strony okres powojenny sprzyjał rozwojowi inicjatyw lokalnej społeczności, czego przykładem było założenie w 1924 r. pierwszego klubu piłkarskiego - Limanovii.

Wielki kryzys gospodarczy był dla miasta brzemienny w skutkach: ogólne zubożenie ludności, potęgowane charakterystycznym dla b. zaboru austriackiego tzw. przeludnieniem agrarnym, w połączeniu z likwidacją i tak nielicznych zakładów przemysłowych (np. zamknięcie rafinerii w 1933 r.) zintensyfikowało napięcia społeczne, prowadząc w okolicach Limanowej do poważnych strajków chłopskich. Tak jak na pozostałym obszarze Polski, pewną poprawę sytuacji dało się odczuć dopiero od 1936 r. W roku 1938 poważnie zmodyfikowano herb miasta, który zyskał obecną postać.

6 września 1939 r. do miasta wkroczyły wojska niemieckie, a tym samym rozpoczął się okres okupacji niemieckiej, od początku naznaczonej licznymi egzekucjami ludności cywilnej. W wyniku reformy administracyjnej, związanej z utworzeniem GG, Limanowa utraciła status miasta powiatowego. Ukształtowanie terenu w okolicach Limanowej sprzyjało działalności partyzanckiej, która też intensywnie się tam rozwinęła i obejmowała oddziały AK (duże zgrupowanie w rejonie masywu Mogielicy) i BCh, zaś w 1944 r. pojawiły się także dywersyjne oddziały radzieckie.

W ramach przyjętej przez III Rzeszę polityki wykorzystania obszaru GG na potrzeby wojenne i w oparciu o urządzenia zamkniętej rafinerii, zorganizowano w Limanowej dużą bazę przeładunkową paliw płynnych dla frontu wschodniego. Miasto, tak jak cały teren zlikwidowanego powiatu limanowskiego, objęte też było akcją tzw. Goralenvolku, która - inaczej niż na terenie Podhala – nie przyniosła absolutnie żadnych rezultatów. Limanowa została zajęte przez wojska radzieckie 19 stycznia 1945 r.

W okresie powojennym w mieście silne było poparcie dla opozycji antykomunistycznej, w tym mikołajczykowskiego PSL. Okres po sfałszowanych wyborach w 1947 r. to czas intensywnej stalinizacji, czego symbolem stało się nadanie byłej ulicy Piłsudskiego imienia Stalina.

Intensywny rozwój Limanowej został zapoczątkowany w drugiej połowie lat 60. Rozpoczęto wtedy – w dużej mierze w oparciu o "czyn społeczny" mieszkańców - gruntowną przebudowę centrum, które zyskało m.in. całkowicie nową płytę Rynku i dwa duże domy towarowe. W południowej części miasta ruszyła z kolei budowa os. Zygmunta Augusta, które wkrótce stało się największym miejscowym blokowiskiem.

W ramach obchodów Milenium chrztu Polski w 1966 r. odbyły się w Limanowej uroczystości pod przewodnictwem abp. Karola Wojtyły, które zgromadziły przeszło 100 tys. osób. Z tej okazji na zlecenie Kościoła nakręcono dokument, będący najprawdopodobniej pierwszym kolorowym filmem, uwieczniającym miasto. Wszystko to nie zmieniało oczywiście negatywnego nastawienia lokalnych władz PZPR do religii - i tak pod pozorem przebudowy Rynku usunięto stamtąd figurę św. Floriana, zastąpioną wkrótce dużą rzeźbą plenerową (tzw. Buzodromem), ustawioną celowo w taki sposób, by - na potrzeby propagandowych fotografii - zasłonić w miarę możliwości budynek kościoła.

Lata 70. przyniosły kontynuację rozbudowy osiedli i zakładów przemysłowych, oraz medialną sławę miasta, związaną z sukcesami w telewizyjnych "turniejach miast". Z drugiej jednak strony, w związku z budową i modernizacją alternatywnych połączeń kolejowych Nowego Sącza z resztą kraju, straciła poważniejsze znaczenie jedyna linia kolejowa, przebiegająca przez Limanową. W rezultacie linia ta nie została nawet zelektryfikowana, a z czasem ruch na niej praktycznie zamarł.

1 czerwca 1975 r., w związku z reformą administracji powiaty zostały zniesione, a Limanowa znalazła się w woj. nowosądeckim. "Degradacja" pozycji miasta w minimalnym tylko stopniu zrekompensowana została faktem, że zostało ono siedzibą Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego.

Kryzys gospodarczy, narastający w drugiej połowie lat 70. i marazm lat. 80. były odczuwalne dla mieszkańców miasta, choć nawet w latach 80. kontynuowano budowę osiedli mieszkaniowych i pewne inwestycje infrastrukturalne.

Transformacja ustrojowa w 1989 r. pociągnęła za sobą upadłość, względnie przekształcenia własnościowe i ograniczenie działalności kilku największych zakładów pracy (m. in. zakłady przemysłu drzewnego w Limanowej-Łososinie Górnej), często w nie do końca jasnych okolicznościach. Niemniej, ponieważ Limanowa – w przeciwieństwie do wielu miast podobnej wielkości – nie była "uzależniona" od jednego dużego zakładu przemysłowego, transformacja przebiegła stosunkowo łagodnie.

1 stycznia 1999 r. miasto na powrót stało się siedzibą powiatu, a w 2004 r. otrzymało nagrodę za najlepsze w Polsce wykorzystanie funduszy unijnych w kategorii miast do 40 000 mieszkańców. Do chwili obecnej nie udało się jednak rozwiązać kluczowego dla dalszego rozwoju Limanowej problemu jakim jest niedostatek dogodnych połączeń drogowych (i praktyczny brak kolejowych) z resztą kraju. Bezpośrednia linia kolejowa do Krakowa i obwodnica miasta od ponad 30 lat pozostają tylko w sferze projektów.

edytuj Atrakcje turystyczne i zabytki

Od północnej strony miasta wznosi się długi grzbiet Pasma Łososińskiego, od południowej wysokie wzniesienie Lipowe. Z pobliskiej, górującej nad miastem Miejskiej Góry bardzo rozległa panorama widoków. Znajduje się tutaj najwyższy w Polsce stalowy krzyż (rekordowa jest wysokość samego krzyża a nie jego położenie, najwyżej położony jest krzyż na Giewoncie).

Przy limanowskim rynku znajduje się słynna bazylika Matki Boskiej Bolesnej a niecały kilometr od rynku Kaplica Łask gdzie zaczęła się cała historia sanktuarium limanowskiego.

Na północnym stoku Łysej Góry znajduje się stacja narciarska "Limanowa-Ski" z 4-os. wyciągiem krzesełkowym oraz wyciągami orczykowymi. Trasy narciarskie posiadają system sztucznego naśnieżania i oświetlenie. Przy dolnej stacji znajduje się hotel.

edytuj Szlaki turystyczne

- niebieski przez Golców i Ostrą na Przełęcz Ostra-Cichoń

- niebieski przez Miejską Górę na Sałasz

- zielony przez Lipowe i Paproć do Tymbarku

edytuj Komunikacja

Przez miejscowość przechodzi droga krajowa 28, a także ma koniec droga wojewódzka 965 wiodąca z Bochni. Kolej jest reprezentowana przez niezelektryfikowaną linię kolejową nr 104 z Chabówki do Nowego Sącza (obecnie brak regularnych przewozów pasażerskich).

edytuj Sąsiednie gminy

Limanowa, Słopnice, Tymbark, Łukowica

Przypisy

edytuj Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Limanowej

edytuj Linki zewnętrzne

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa małopolskiego Miasta na prawach powiatu Kraków • Nowy Sącz • Tarnów Miasta powiatowe Bochnia • Brzesko • Chrzanów • Dąbrowa Tarnowska • Gorlice • Limanowa • Miechów • Myślenice • Nowy Targ • Olkusz • Oświęcim • Proszowice • Sucha Beskidzka • Wadowice • Wieliczka • Zakopane Miasta gminne Alwernia • Andrychów • Biecz • Bobowa • Brzeszcze • Bukowno • Chełmek • Ciężkowice • Czchów • Dobczyce • Grybów • Jordanów • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Krynica-Zdrój • Krzeszowice • Libiąż • Maków Podhalański • Miechów • Mszana Dolna • Muszyna • Niepołomice • Nowy Wiśnicz • Piwniczna-Zdrój • Rabka-Zdrój • Ryglice • Skała • Skawina • Słomniki • Stary Sącz • Sułkowice • Szczawnica • Szczucin • Świątniki Górne • Trzebinia • Tuchów • Wojnicz • Wolbrom • Zakliczyn • Zator • Żabno

p • d • e Powiat limanowski (1920-1975) Siedziba powiatu – Limanowa Przynależność wojewódzka woj. krakowskie (1920-39) • woj. krakowskie (1945-75) Miasta / Prawa miejskie (1920-34 →) Limanowa (od 1934) Miasteczka (1920-34) Limanowa (→) • Tymbark Gminy miejskie (1920-75) Limanowa • Mszana Dolna (od 1952) Gminy wiejskie zbiorowe (1934-54 i 1973-75) Dobra • Jodłownik • Kamienica • Laskowa (od 1973) • Limanowa • Łososina Górna (od 1973) • Łukowica • Mszana Dolna (od 1973) • Mszana Dolna I (do 1952) • Mszana Dolna II (do 1954) • Niedźwiedź • Skrzydlna (do 1954) • Słopnice (1952-54) • Tymbark • Ujanowice (do 1954)

p • d • e Powiat limanowski Miasta Limanowa • Mszana Dolna Gminy miejskie Limanowa • Mszana Dolna Gminy wiejskie Dobra • Jodłownik • Kamienica • Laskowa • Limanowa • Łukowica • Mszana Dolna • Niedźwiedź • Słopnice • Tymbark

forum sportowe, blogi sportowe, sportowa społeczość, obiekty sportowe, partner do gry, tworzenie drużyny, nauka tańca, trener tenisa, miejsce do gry, Sport i rekreacja, Dyscypliny sportowem, Gry sportowe,Ośrodki sportowe i rekreacyjne, warszawa fitness, piłka nożna obiekty sportowe, partner do gry, tworzenie drużyny, nauka tańca, trener tenisa, miejsce do gry, Sport i rekreacja, Dyscypliny sportowem, Gry sportowe,Ośrodki sportowe i rekreacyjne, warszawa fitness	rowery electra, wypożyczalnia nart warszawa rowery electra, wypożyczalnia nart Warszawa www.aktiv-sport.pl	Auto giełda, Ogloszenia samochodowe, Giełda samochodowa, Ogłoszenia Motoryzacyjne Ogloszenia samochodowe http://www.startauto.pl	smutki, zły, narzekam, żal smutki, zły, narzekam, żal http://narzekaj.pl	Tapety na Pulpit Tapety na Pulpit www.tapety.24on.pl	Tapety na Komórke, Tapety na Komórke www.komorka.motylki.info	Darmowe ogloszenia drobne Darmowe bezplatne ogloszenia drobne www.24on.pl	przedszkole Serock przedszkole Serock www.przedszkole-serock.pl
szablony allegro, szablony wordpress,Pozycjonowanie Warszawa pozycjonowanie warszawa, reklama , pozycjonowanie stron, kraków, gdańsk, lublin, wrocław, łódź, katowice, poznań, bydgoszcz, kielce, projektowanie stron www.jd.24on.pl	Świadectwa Energetyczne, Audyt Energetyczny, Audytot,Certyfikatorzy, Certyfikaty Energetyczne, Świadectwa Energetyczne, Audyt Energetyczny, Audytot,Certyfikatorzy, Certyfikaty Energetyczne,	renson, zabudowa szklana renson, zabudowa szklana	Autoalarmy, autoalarmy warszawa, Autoalarmy, Autoalarmy warszawa, http://www.v12.auto.pl	Oczyszczanie organizmu,Colon pack,CoFiber, Parasine Plus, mitrazdrowie, Naturalna Herbatka Oczyszczająca Oczyszczanie organizmu,Colon pack,CoFiber, Parasine Plus, mitrazdrowie, Naturalna Herbatka Oczyszczająca	Kantory, kantor, wymiany, walut, kursy walut, kursy walut, walutowe, walutowy, kursy, kurs, internetowy, wymiana, kurs euro http://www.kantor.24on.pl/	Bukmacher, Zakłady bukmacherskieBukmacher, Zakłady bukmacherskie www.bukmacher.24on.pl	drzwi gerda, drzwi gerda antywłamaniowe, antywłamaniowe drzwi gerda , drzwi gerda, drzwi gerda antywłamaniowe, antywłamaniowe drzwi gerda www.antywlamaniowe-drzwi.pl
kurs dolara, kurs funta, kurs euro, waluty, notowania giełdo kurs dolara, kurs funta, kurs euro, waluty, notowania giełdo	angielski zalesie, angielski piaseczno, włoski piaseczno, nauka języków obcych zalesie górne, hiszpański piaseczno, francuski piaseczno, nauka angielskiego zalesie górne, Angielski zalesie górne, angielski piaseczno www.linguastudycenter.com.pl

Free PC Wallpapers